Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi E.2023/1330 K.2023/1365

T.C.
SAKARYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
5. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO : 2023/1330
KARAR NO : 2023/1365
KARAR TARİHİ : 27/10/2023
KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 27/10/2023
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
BAŞKAN : ... (...)
ÜYE : ... (...)
ÜYE : ... (...)
KATİP : ... (...)
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : GEBZE ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
DAVA TARİHİ : 19/01/2023
KARAR TARİHİ : 13/06/2023
NUMARASI : 2023/49 Esas - 2023/632 Karar
DAVACI : ... - ... ...
VEKİLİ : Av. ... - ...
DAVALI : ... - ... ...
VEKİLLERİ : Av. ... - ...
Av. ... - ...
DAVA : İtirazın İptali (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)
HÜKÜM : Kararın kaldırılması-Gönderme
İSTİNAF EDEN : Davacı vekili
Taraflar arasındaki İtirazın İptali davası nedeniyle yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
İlk derece mahkemesinin kararı davacı ve davalı tarafından istinaf edilmekle; kesinlik, süre, istinaf şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, istinaf dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Üye Hakim tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; tarafların Inpos cihazları kalıpları ve ek ürünleri üretimi için 180.000 Euro + Kdv üzerinden anlaşmaya vardığı, 27/01/2017 tarihli ödeme planı gereğince, davalı şirkete aynı gün 36.000 Euro ve 05/03/2017 tarihinde de 36.000 Euro ödeme yapıldığı, yapılan bu ilk iki ödemeye rağmen müvekkiline hiçbir hizmet verilmediğinden ödemelerin iadesi için 15/10/2011 tarihinde Üsküdar 17. Noterliğinden 42392 yevmiye no ile ihtarname gönderildiğini, davalı şirketin gönderilen ihtara borcu kabul etmediklerini, bu tarihlerde ödeme yapılmadığını beyan eden cevap verdiği, davalı şirketçe gönderilen 14/10/2021 tarihli ... Nolu Satış tipli fatura içeriğinin Ürün Geliştirme, Tasarım, Mühendislik ve Danışmanlık hizmeti süsü verilmiş kötü niyetle hazırlanan uydurma faturanın müvekkili şirketçe iade edildiği, davalı şirketin 4 yıl sonra bir hizmet faturası göndermesinin esasen aldığı ödemenin karşılığında hiç bir işlem yapmadığının bir delili olduğu, davalı şirketin iade etmesi gereken ödemeyi iade etmeyeceği anlaşılınca, Kocaeli İcra Müdürlüğü'nün 2021/141551 E.sayılı dosyasında icra takibi başlatıldığı, davalı şirketçe takibe 14/12/2021 tarihinde haksız ve kötü niyetli olarak itiraz edildiğini beyanla; itirazın iptaline, takibin devamına, icra inkar tazminatına hükmedilmesine, karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacı tarafın yetkisiz yerde başlatmış olduğu icra takibi üzerine yetkisiz mahkemede açtığı davanın usulden reddedileceğini anladığını ve o davanın açılmamış sayılmasını sağlayarak dosyayı yetkili Gebze İcra Dairesine gönderdiği, oysa ki yetkisiz mahkemede aynı konuya dair açılan, tarafları aynı olan dosya işbu davanın açılış tarihi itibariyle ve hâlen kesinleşmediğini, bu nedenle huzurdaki davanın derdestlik nedeniyle reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına göre;...-Davanın 6100 sayılı HMK'nın 114/1-ı ve 115/2. Maddeleri gereğince USULDEN REDDİNE, karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf isteminde bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Davacı vekili istinaf dilekçesinde; mahkemece verilen kararın yerleşik içtihatlara aykırılık teşkil ettiği, davalı tarafça 09/05/2023 tarihli ön inceleme duruşmasında davalı tarafça derdestlik itirazında bulunulduğu, Kocaeli 2.ATM'nin 2022/265 Esas sayılı dosyasında görülmekte olan ve derdestlik itirazına konu olan davanın Kocaeli İcra Müdürlüğü'nün 2021/141551 E sayılı dosyasına yapılan itirazın kaldırılmasına ilişkin olduğu, 04/10/2022 tarihli ön inceleme duruşmasında taraflarca takip edilmediğinden dolayı işlemden kaldırılmasına karar verildiği ve taraflarca yenilenmediğinden 11/01/2023 tarihli karar ile HMK'nın 150/5, HMK 20/1 maddesi gereğince davanın açılmamış sayılmasına karar verildiği, istinafa konu görülmekte olan davanın 19/01/2023 tarihinde açılan Gebze İcra Müdürlüğünün 2022/16964 sayılı dosyasına yapılan itirazın kaldırılmasına ilişkin olduğunu, her şeyden önce farklı İcra Müdürlüğünden başlatılan icra takibine yapılan itirazın kaldırılmasına ilişkin dava söz konusu olup yapılan derdestlik itirazının reddedilmesi gerektiğini beyanla; yerel mahkeme kararının kaldırılarak dosyanın mahkemesine iadesine ve yargılamaya devam edilmesi ile davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının yapmış olduğu istinaf başvurusunun yerel mahkeme kararının usul ve yasaya uygun olmasından dolayı haksız ve mesnetsiz olduğunu, somut olayda kendi hata ve yanılgısı sebebiyle derdestliğe sebebiyet veren davacının oluşan durumu tabiri caizse örtbas etmeye çalıştığını beyanla; davacının istinaf başvurusunun reddine karar verilmesini talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, İtirazın İptali (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
6100 Sayılı HMK,
3. Değerlendirme
Dava, itirazın iptali talebine ilişkindir.
İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek duruşmasız olarak yapılmıştır.
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) 114/1-ı bendinde derdestlik, dava şartları arasında yer almış ise de; HUMK’nın 187/4. maddesinde derdestlik ilk itiraz olarak düzenlenmiştir.
Bir davanın derdest olması demek, davanın görülmekte olmasıdır. Derdest (görülmekte) olan dava, yeniden açılamaz. Buna rağmen aynı dava yeniden açılırsa davalı bu yeni davaya karşı derdestlik ilk itirazında bulunabilir. Bunun üzerine, ikinci davanın açılmamış sayılmasına karar verilir (HUMK m. 194).
Derdestlik ilk itirazı üzerine davanın açılmamış sayılmasına karar verilebilmesi için şu üç şartın birlikte gerçekleşmesi gerekir: 1) Aynı davanın iki kere açılmış olması, 2) birinci davanın görülmekte (derdest) olması, 3) birinci dava ile ikinci davanın aynı dava olmasıdır (Kuru Baki, Hukuk Muhakemeleri Usulü, IV. Cilt, 6. Bası, İstanbul 2001, s. 4218 vd.).
Usulüne uygun biçimde çağrıldıkları hâlde, davanın taraflarından hiç biri, duruşmaya gelmezse (veya yalnız bir taraf gelip de takip etmeyeceğini bildirirse), mahkemece dava yenileninceye kadar dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verilir. Mahkeme bu konuda bir karar vermemiş olsa bile, dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verilmesini gerektiren hâllerden birinin gerçekleştiği anda dosya işlemden kaldırılmış sayılır. Mahkemenin dosyanın işlemden kaldırılmasına daha sonra karar vermiş veya işlemden kaldırma kararını daha yazmış olması dosyanın işlemden kaldırılması tarihi olarak kabul edilemez (Kuru, s. 4059, 4088).
Dosyanın işlemden kaldırılması hâlinde, davanın üç ay içinde yenilenmemesi ya da üçüncü defa takipsiz bırakılması durumunda işlemden kaldırılmış olan davanın açılmamış sayılmasına karar verilir. Mahkemenin, davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesi gereken tarihte böyle bir karar vermeyi ihmâl etmiş olması, taraflara bu tarihten sonra davayı yenileme hakkı vermez. Çünkü dava, üç aylık yenileme süresinin bittiği veya dosyanın üçüncü defa takipsiz bırakıldığı tarihte Kanun’dan dolayı açılmamış sayılır.
Mahkeme davanın açılmamış sayılmasına daha sonra da karar verebilir. Böyle bir karar, davanın üç aylık yenileme süresinin bittiği veya dosyanın üçüncü defa takipsiz bırakıldığı tarihte açılmamış sayıldığını tespit edici nitelikte bir karardır (Kuru, s. 4125).
Davanın açılmamış sayılması kararı ile, açılmasıyla meydana gelen sonuçlar ortadan kalkar. Davanın açılması ile doğmuş olan derdestlik durumu, açılmamış sayılması ile son bulur. Mahkemenin davanın açılmamış sayılmasına ilişkin kararı henüz kesinleşmemiş olsa bile, derdestlik durumu yine de son bulur. Çünkü dava yenileme süresinin bittiği veya üçüncü defa takipsiz bırakıldığı tarihte Kanun’dan dolayı açılmamış sayılmıştır (Kuru, s. 4136).
Tüm bu açıklamalar ışığında somut olaya gelince; derdestliğe konu olan Kocaeli 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2022/265 esas 2023/17 karar sayılı dosyasında, dava tarihi 15/02/2022 olup, davada davacı vekili 04/10/2022 tarihli duruşmaya gelmemiş ve dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verilmiştir. Asıl davaya ilişkin olarak 14.11.2007 tarihinde stajyer avukat tarafından imzalı yenileme dilekçesi verilmesi üzerine, mahkemece 05/01/2023 tarihli kararı ile davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiştir.
Davalı vekili, bu dava yönünden derdestlik ilk itirazında bulunmuş ise de, ilk davanın takipsiz bırakılıp yenilenmemesi nedeniyle açılmamış sayılmasına ilişkin koşulların gerçekleşmesi hâlinde bu yönde bir karar verilmemiş olsa bile davanın açılmamış sayılması söz konusudur. Asıl dava, üç aylık yenileme süresinin bittiği tarihte Kanun’dan dolayı açılmamış sayılır. Mahkemenin davanın açılmamış sayılmasına dair daha sonra verdiği karar, üç aylık yenileme süresinin bittiği tarihte davanın açılmamış sayıldığını tespit edici nitelikte bir karardır. Bu nedenle mahkemece derdestlik itirazının reddine karar verilerek dosyanın esası incelenmelidir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle; davacı tarafın istinaf talebi yerinde görülmekle yukarıda belirtilen nedenlerle yerel mahkemenin kararı yerinde olmadığından kaldırılmasına ve dairemiz kararına uygun şekilde yeniden karar verilmek üzere dosyanın mahkemesine gönderilmesine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
Davacının istinaf başvurusunun KABULÜNE,
1-GEBZE ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'nin 13/06/2023 tarih, 2023/49 E - 2023/632 K sayılı kararının KALDIRILMASINA,
2-Dosyanın Dairemiz kararına uygun şekilde yeniden karar verilmek üzere mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,
3-Davacı tarafça yatırılan istinaf maktu karar harcının (269,85 TL) istek halinde iadesine,
4-Davacı tarafça yapılan istinaf yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesince yeniden verilecek kararda dikkate alınmasına,
5-İstinaf kararının ilk derece mahkemesince taraflara tebliğine,
Dosya üzerinde yapılan inceleme neticesinde, 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a.6, maddesi gereğince KESİN olmak üzere 27/10/2023 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
*
...
Başkan
...
¸e-imzalı
...
Üye
...
¸e-imzalı
...
Üye
...
¸e-imzalı
...
Katip
...
¸e-imzalı