Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi E.2025/886 K.2025/999

T.C.
KAYSERİ
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
6. HUKUK DAİRESİ
ESAS NO: 2025/886
KARAR NO: 2025/999
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: KAYSERİ 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 14/03/2025
ESAS NO: 2024/787
KARAR NO: 2025/261
DAVANIN KONUSU: Kooperatif Üyeliğinin Tespiti
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 14/05/2025
İSTİNAF KARAR
YAZIM TARİHİ: 15/05/2025
Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 14/03/2025 tarih ve 2024/787 Esas - 2025/261 sayılı kararı davalı vekili tarafından istinaf incelemesi için Dairemize gönderilmekle dosyadaki tüm bilgi ve belgeler incelendi;
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkillerinin davalı kooperatifin üyesi olan nüteveffa ...' in mirasçıları olduğunu, ...' in 01/03/2024 tarihinde vefat ettiğini, kooperatif üyeliğinin gereğinin yapılması için davalıya noter ile ihtarname gönderildiğini, mirasçılık belgesinin sunulduğunu, davalı tarafından noter aracılığıyla mirasçıların yasal temsilci tayin etmelerinin istendiğini, taraflar arasında mirasçıların hakları ve 3 aylık sürenin başlangıcı hususunda anlaşmazlık bulunduğunu, müvekkillerinin kooperatif üyeliğinin öğrendiğinde yasal süresi içerisinde bildirimde bulunduğunu, müvekkillerinin kooperatif üyeliği konusunda hak sahibi olduklarını, bu konuda emsal mahkeme ve Yargıtay kararları olduğunu, açıklanan nedenlere müteveffadan kalan kooperatif üyeliğinin müvekkilleri yönünden devam ettiğinin tespitine, mümkün olmaması halinde murisin kooperatifte biriken sermaye payı ve diğer alacaklarının müvekkillerine faiziyle verilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafın iddialarının kabulünün mümkün olmadığını, murisin ölümünü resmi olarak 22/08/2024 tarihinde öğrendiklerini, bu nedenle de üyeliğinin 27/08/2024 tarihinde sonlandırıldığını, müvekkilinin kooperatif ana sözleşmesi hükümlerine göre yönetildiğini, kooperatifin amacının esnaf olan üyelere iş yeri kiralaması tahsisi olduğunu, dükkanların mülkiyetinin Melikgazi Belediyesi' ne ait olduğunu, müteveffanın dükkanı hiç bir zaman kendisinin işletmediğini, başkasına kullandırttığını, hiç bir genel kurula katılmadığını, müvekkilinin davacının ölümünden haberinin olmadığını, bunu bilmesinin mümkün olmadığını, müvekkilinin yasal mirasçılara bildirim yapma zorunluluğunun bulunmadığını, bu nedenle ölen üye ...' in yasal mirasçılarının 3 ay içinde yasal temsilci atamamaları ve müvekkiline başvurmamaları nedeniyle yönetim kurulu tarafından ana sözleşmeye dayanılarak alınan kararla üyeliğinin sonlandırıldığını, kooperatifin yalnızca ana sözleşme hükümlerini uyguladığını, açıklanan nedenlerle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:
İlk derece mahkemesi tarafından yapılan yargılama sonucunda; "....Yukarıda emsal olarak gösterilen Yargıtay ve Bölge Adliye Mahkemesi içtihatları ile Kooperatifler Kanunu ile anasözleşme hükümleri ile getirilen düzenlemenin gözetildiğinde ölen ortağın mirasçıları ortaklığa devam edip etmeyecekleri konusunda uyarılmaları gerektiğinden, mirasçıların 3 ay içinde kendiliklerinden harekete geçmedikleri gerekçesiyle, ortaklık sıfatının düştüğü kabul edilemez. Davacıların, murisin kooperatif üyesi olduğunu 29/07/2024 tarihinde davalı kooperatif tarafından kendilerine whatsapp üzerinden koopetarif üyeliği sözleşmesinin son sayfasının gönderilmesiyle öğrendiklerine dair beyanları ve Kayseri 13. Noterliği'nin ... yevmiye nolu ihtarıyla ... tarihinde, murisin üyelikten kaynaklanan hak ve yükümlülüklerini mirasçılara tanınmasının davalı kooperatiften talep edildiği gözetildiğinde davalı kooperatifin 27/08/2024 tarihinde alınan kararla, yasal mirasçıların üç ay içinde yasal temsilci tayin etmemeleri nedeniyle davacılar murisinin üyeliğinin ve işyeri tahsisisin 27/08/2024 tarihinde sona erdiğine dair alınan karar usul ve yasaya aykırı olduğundan davacıların ihtarnamedeki talebinin murisin üyelikten kaynaklanan hak ve yükümlülüklerinin mirasçılar adına tanınması olduğu gözetilerek, murisinin kooperatif ortaklıklığından doğan hak ve yükümlülükleri kanuni mirasçıları lehine devam edeceğinden..." gerekçesiyle Davanın KABULÜ ile muris ...'in ölümü nedeniyle davalı kooperatifteki üyeliğinin mirasçı olan davacılar yönünden devam ettiğinin TESPİTİNE, karar verilmiştir.
İşbu kararı davalı vekili süresinde istinaf etmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ :
Davalı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; Davacı tarafın iddia ve taleplerin yasaya ve özellikle kooperatif yasasına ve kooperatif tüzük ve ana sözleşmesine uygun olmadığını, kararda belirtildiği üzere kooperatifin davacılara bildirim zorunluluğu olmadığını, tam aksine bildirimin davacılarca süresinde yapılması gerektiğini, Kooperatifin ... Nolu üyesi ... T.C.Nolu ...’in 01.03.2024 tarihinde ölmüş olduğunu telefonla aranıp sözlü olarak 29.07.2024 tarihinde ve resmi olarak da 22.08.2024 tarihli Kayseri 13.Noterliğinden gönderilen ihtarname sonucu 26.08.2024 tarihinde öğrenmiş bulunduğunu, bu nedenle de üyeliği kooperatifin ölümü öğrenme tarihi olan 27.08.2024 tarihinde sonlandırıldığını, davacıların bildirim tarihi ile ölüm tarihi arasında 3 aydan fazla bir süre geçtiğini, ...Yapı Kooperatifi Kooperatifin Ana Sözleşme hükümlerine göre yönetildiğini, ... Kooperatifin ... Nolu üyesi olup Kooperatif tarafından Kayseri Melikgazi Belediyesinden 2030 tarihine kadar kiralanan ... Çarşısının ... Nolu 8 m2 lik işyerinin kullanım hakkına sahip iken, kooperatif tarafından kendisine tahsis edilen dükkanı hiçbir zaman kendisi işletmediğini, başkasına kullandırtmadığını, hiçbir Genel Kurul toplantısına katılmadığını, ortak gider ödemelerini de kullandırdığı kişinin yani kiracısının ödediğini, öyle ki 10 yıllık yönetim kurulu ile de hiç yüzyüze dahi gelmediğini, yönetim kurulunun; ...lerin ölümünü gayrı resmi olarak aylar sonra kiracısından öğrendiğini, ona varsa yasal mirasçılarının yönetim kuruluna resmi olarak başvurması gerektiği söylendiğini, bunun üzerine davacı tarafın yönetim kurulu başkanına telefon ederek ana sözleşme suretini istediğini, bunun da resmi bir başvuru olmamasına rağmen müvekkili sözleşmenin ilgili sayfasını whatsaptan gönderdiğini, Kooperatifin bildirim yapma zorunluluğu olmadığını, 10 yıldır kooperatifin çarşısına uğramayan hiçbir toplantıya katılmayan birinin kooperatifçe öldüğünün bilinmesinin mümkün olmadığını, ana sözleşmenin çok açık olduğunu, Kooperatif Ana Sözleşmesinin Ölen Ortağın durumu başlıklı 16.Maddesi gereğince “ Ferdi münasebete geçilmeden önce ölen ortağın kanuni mirasçılarının 3 Ay içinde temsilci tayin ederek kooperatife bildirmeleri halinde ortaklık hak ve yükümlülükleri kanuni mirasçıları lehine devam eder. Mirasçıların temsilci tayin etmemeleri veya ortaklığa devam etmek istememeleri halinde ölen ortağın alacak ve borçları 15. Madde hükümlerine göre Tasfiye edilir.” denildiğini, Ana Sözleşmenin 15. Maddesi” Devir dışında bir nedenle ortaklığı sona erenlerin sermaye veya diğer alacakları o yılın bilançosuna göre hesaplanarak bilanço tarihinden itibaren 1 Ay içinde geri verilir.” dendiğini, bu nedenle anılan maddeler gereği ölen üye ...’in yasal mirasçılarının 3 ay içinde yasal temsilci tayin etmemeleri ve Kooperatifimize başvurmamaları nedeniyle yönetim kurulu tarafından Ana sözleşmeye dayanılarak alınan kararla üyeliği 27.08.2024 tarihinde sona erdirilerek tasfiye işlemlerine başlandığını, bu nedenle ...’in borç ve alacakları bilanço tarihinde belirlenecek olup varsa hak ve alacakları bilanço tarihinden itibaren 1 ay içinde yasal mirasçılarına ödeneceği belirtildiğini, Kooperatifler yasası gereği Ana sözleşmelerine göre yönetildiklerini, burada da kooperatifin tamamen ana sözleşme hükümlerini uygulamak zorunda kaldığını, bu nedenlerle davanın reddi gerektiğini belirterek; istinaf dilekçesinde sunulan nedenler ve istinaf incelemesi ve yargılamasında ortaya çıkacak durumlar karşısında ;istinaf başvurusunun kabulü ile yerel mahkeme kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini, yargılama giderleri ile Avukatlık ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davacılar vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; İstinafa cevap dilekçesinde izah edilen nedenlerle yerel mahkemece verilen, müvekkillerinin kooperatif üyesi olduğunun tespitine yönelik hukuka uygun ve usulüne uygun kararda bir isabetsizlik bulunmadığından, davalı tarafın istinaf başvurusunun esastan reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı kooperatif üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ:
Dairemizce HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf nedenleriyle ve resen kamu düzeniyle sınırlı olarak istinaf incelemesi yapılmıştır.
1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 14. maddesinin 1. ve 2. fıkrasında "Ortağın ölümü ile ortaklık sıfatı sona erer. Anasözleşmede gösterilecek şartlarla, ölen ortağın mirasçılarının kooperatifte ortak olarak kalmaları sağlanabilir." hükmüne; kooperatif anasözleşmesinin 16.maddesinde ise "Ölen ortağın kanuni mirasçılarının üç ay içinde temsilci tayin ederek kooperatife bildirmeleri halinde, ortaklık hak ve yükümlülükleri kanuni mirasçıları lehine devam eder. Mirasçıların temsilci tayin etmemeleri veya ortaklığa devam etmek istememeleri halinde, ölen ortağın alacak ve borçları 15. madde hükümlerine göre tasfiye edilir." hükmüne yer verilmiştir. Bu durumda, anılan yasa ve anasözleşme hükümleri ile getirilen düzenlemenin amacı ve özü gözetildiğinde ölen ortağın mirasçıları ortaklığa devam edip etmeyecekleri konusunda uyarılmaları gerektiğinden, mirasçıların kendiliklerinden harekete geçmedikleri gerekçesiyle, ortaklık sıfatının düştüğü kabul edilemez.(Yargıtay 23. Hukuk Dairesi 2012/5383 Esas 2012/7114 Karar, 2018/2506 Esas 2021/234 Karar)
Davalı kooperatif tarafından ölen ortağın mirasçılarına ölümden itibaren 3 ay içerisinde ortaklığa devam edip etmeyecekleri yönünde bir ihtarname gönderilmediği, bir ihtarname, bir bildiri gönderilmeden ortaklığın düşürülemeyeceğini, ölen ortağın mirasçılarının ortaklığa devam edip etmeyecekleri konusunda davalı kooperatifçe uyarılmalarının gerektiği, mirasçıların kendiliklerinden harekete geçmedikleri gerekçesiyle ortaklık sıfatının düştüğünün kabul edilemeyeceği anlaşılmış (Yargıtay 23. Hukuk Dairesi 2013/7550 Esas 2014/88 Karar)Bu nedenlerle ilk derece mahkemesi tarafından davanın kabulü yönündeki kararın usul ve yasaya uygun bulunmuştur.
Yukarıda belirtilen gerekçelerle ve HMK'nın 355. Maddesi gereğince istinaf başvurusu sebepleriyle sınırlı olarak yapılan inceleme sonunda davalı tarafın söz konusu istinaf sebepleri yerinde görülmediğinden ilk derece mahkemesinin istinafa konu edilen nihai kararının HMK'nın 353/1-b.1.maddesi gereğince usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu değerlendirilerek istinaf başvurusunun esastan reddine dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-KAYSERİ 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'nin istinafa konu edilen 14/03/2025 tarih ve 2024/787 E. - 2025/261 sayılı nihai kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşılmakla davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,
2-Alınması gerekli olan 615,40 TL istinaf karar ve ilam harcı davalı tarafından peşin yatırıldığından başkaca harç alınmasına yer olmadığına,
3-İstinaf başvurusunda bulunan davalı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin ve istinaf kanun yoluna başvurma harcının kendi üzerinde bırakılmasına,
4-İstinaf incelemesi sırasında duruşma açılmadığından karşı taraf yararına vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
5-Kararın tebliğ işlemlerinin Dairemiz tarafından yapılmasına,
Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme ile HMK'nın 361/1 uyarınca kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde Yargıtay'a temyiz yolu açık olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 14/05/2025