Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E.2024/1894 K.2025/4513

8. Hukuk Dairesi         2024/1894 E.  ,  2025/4513 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/2523 E., 2024/454 K.
KARAR : İstinaf başvurusunun esastan reddi
İLK DERECE MAHKEMESİ : İstanbul Anadolu 7. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2021/242 E., 2022/234 K.
Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen genel kurul kararının iptali davası sonucunda verilen hükme karşı davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
K A R A R
Dava dilekçesinde, davacı ...'nın haksız olarak davalı Dernek üyeliğinden ihraç edildiği ileri sürülerek dernek Yönetim Kurulu kararının iptali, mutlak kanuna aykırılık sebebiyle 03.07.2021 tarihli Genel Kurulda alınan çıkarılma kararının hükümsüzlüğünün tespiti ve kararın iptali ile davacının dernek üyeliğine iadesi istenmiştir.
Cevap dilekçesinde; dava dilekçesinde ileri sürülen iddialar kabul edilmeyerek açılan davanın reddi savunulmuştur.
İlk Derece Mahkemesince; Dernek Tüzüğünün 12. maddesinde aidat ödemesinin düzenlendiği buna göre yıllık aidat ve cezaların ait olduğu yıl içinde hatırlatma yazısına rağmen ödenmemesi halinde yönetim kurulunun yıl sonunda üyelikten çıkarılma kararı alabileceği, üyelerin Derneğe ait borçlarını yazılı bildirim tarihinden itibaren 30 gün içinde ödemeleri gerektiği, Derneğe olan borçlarnı ödenmemiş olan üyelerin üyelik sıfatının kendiliğinden sona ereceği, üyelerin, üye aidatını nisan ayı sonuna kadar ödemeleri gerektiği, davacının aidat ödemesini zamanında yapılmadığı ve borcu olduğunu borcu değişik tarihlerde iki taksit halinde ödediğini kabul ettiğini, davacı Dernek kayıtları ile davacıya 1.000,00 TL borcu ile ilgili olarak hatırlatma bildiriminin Dernek vekili tarafından yapıldığı, davacının da borç bildirimini müteakip 30 günlük süre içinde ödemediği, dernek borcu ödenmediği için Dernek Yönetim Kurulunun 32 sayılı kararı ile üyelikten çıkarılma kararı verildiği, davacı ...'nın, üyelikten çıkarılma ile ilgili olarak yönetim kuruluna itiraz dilekçesi vermediği, genel kurul tutanağında da üyelikle ilgili ...'nın itirazı yada muhalefet şerhi bulunmadığı, genel kurul kararı ile ...'nın üyeliğe itirazın kabulü için genel kurula katılan üyelerin 2/3'ünün oyu gerektiği, davacının üyelik itirazının genel kurul üyelerinin 2/3 çoğunluğu tarafından kabul edilmediği, genel kurul toplantısının usule uygun düzenlendiği, genel kurul kararlarında kamu düzenine, hukukun emredici kurallarına genel ahlaka aykırılık tespit edilmediği gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.
Davacı vekilinin istinaf başvurusu üzerine Bölge Adliye Mahkemesince; dosya kapsamından davacının üye aidatını zamanında ödemediği için üyelikten ihracına ilişkin yönetim kurulu kararına itiraz ettiği, itirazın yönetim kurulu tarafından genel kurula getirildiği, genel kurulda itirazın oylandığı ve toplantıya katılanların salt çoğunluğuyla itirazın reddolunduğu, genel kurul kararın kanuna aykırı olmadığı gerekçesi ile davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
Davacı vekili Bölge Adliye Mahkemesi kararına karşı verdiği temyiz dilekçesinde; dava ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen sebepleri tekrar ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.
Dava; dernek üyeliğinden çıkarmaya dair yönetim kurulu kararına yapılan itirazın reddine dair genel kurul kararının iptali istemine ilişkindir.
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 47. maddesine göre başlıbaşına bir varlığı olmak üzere örgütlenmiş kişi toplulukları ve belli bir amaca özgülenmiş olan bağımsız mal topluluklarının, kendileri ile ilgili özel hükümler uyarınca tüzel kişilik kazanacağı, 48. maddesine göre tüzel kişilerin de cins, yaş, hısımlık gibi yaradılış gereği insana özgü niteliklere bağlı olanlar dışındaki bütün haklara ve borçlara ehil oldukları, 49. maddesine göre kanuna ve kuruluş belgelerine göre gerekli organlara sahip olmakla, fiil ehliyetini kazanacakları, 50. maddesine göre ise organları aracılığı ile iradelerini açıklayıp, tüzel kişi organlarının hukukî işlemleri ve diğer bütün fiilleriyle tüzel kişiyi borç altına sokacakları, "Ödenti verme borcu" başlıklı 70. maddesine göre üyelerin ödenti verme borcunun tüzükle düzenleneceği, tüzükte düzenleme yoksa üyelerin, dernek amacının gerçekleşmesi ve borçlarının karşılanması için zorunlu ödentilere eşit olarak katılacağı, 80. maddeye göre ise genel kurulun, üyeliğe kabul ve üyelikten çıkarma hakkında son kararı vereceği düzenlenmiştir.
5253 sayılı Dernekler Kanunu'nun 4. maddesinde de her derneğin bir tüzüğünün bulunacağı, bu tüzükte diğer hususların yanında dernek üyelerinin ödeyecekleri giriş ve yıllık aidat miktarının nasıl belirleneceğinin de yer alması gerektiğine dair hükümler mevcut olup davalı Dernek tüzüğünün "AİDAT ÖDEMEME" başlıklı 12.1 maddesinde; "Giriş ödentisi ile yıllık aidat ve cezalarını, ait olduğu yıl içinde yapılacak taahhütlü hatırlatma yazısına rağmen mazeretsiz ödemeyen üye hakkında Yönetim Kurulu, yıl sonu itibari ile çıkarılma kararı alabilir. ...Üyeler, derneğe olan borçlarını kendilerine yazılı bilirim tarihinden itibaren 30 gün içinde dernek veznesine veya banka hesaplarına ödemek zorundadır. Bildirim iadeli taahhütlü olarak gönderilir. 12.2 madde de ise "Üyeler, yıllık aidatı olduğu yılın Nisan ayı sonuna kadar ödemekle yükümlüdür." düzenlemelerine yer verilmiştir.
Somut olayda; davalı Dernek vekili tarafından 03.12.2019 tarihinde davacıya aidat borcunu ödemesi için yazılı ihtar gönderildiği, ihtarın 04.12.2019 tarihinde davacıya tebliğ edildiği, ihtarda; 15 Mayıs ve 15 Haziran'da ödenmesi gereken (imar barışı nedeni ile üyelerin ödemesi gereken yapılandırma bedeli) 500 TL'den 1.000 TL'nin ihtarın tebliğinden itibaren iki gün içerisinde ödenmesi ihtar edilmiştir. Yönetim Kurulu tarafından ise; 17.12.2019 tarihinde üyelik vecibelerini yerine getirmedikleri için davacı ile birlikte toplam 10 kişinin üyeliklerinin sonlandırılmasına karar verildiği, davacı tarafından 23.12.2019 tarihinde 500 TL, 08.01.2020 tarihinde de 500 TL olmak üzere toplam 1.000,00 TL ödeme yapıldığı anlaşılmış; 03.07.2021 tarihinde yapılan genel kurul günü davacı verdiği dilekçe ile üyelikten çıkartılma kararına itiraz etmiş, itiraz genel kurul tarafından reddedilmiştir.
Buna göre; davacıya gönderilen ihtar, Dernek Tüzüğünün 12.1 maddesinde aykırıdır. Şöyle ki; Tüzükte borcun ödenmesi için 30 günlük süre öngörmüş iken gönderilen ihtarda borcun ödenmesi için tebliğden itibaren iki gün süre verildiği, yine davacıya 04.12.2019 tarihinde tebliğ edilen ihtar üzerinden tüzükte ödeme için üyeye tanınan 30 günlük süre geçmeden Yönetim Kurulu tarafından 17.12.2019 tarihinde üyeliğin sonlandırılmasına karar verildiği görülmektedir. Dolayısı ile yapılan işlemlerin Dernek Tüzüğüne aykırı olması nedeni ile Mahkemece davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken yanılgılı değerlendirme sonucu yazılı şekilde karar verilmesi doğru değildir.
Yukarıda açıklanan nedenlerle davacı vekilinin temyiz itirazları yerinde görülerek temyiz edilen Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılarak İlk Derece Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesi gereğince bozulmasına karar verilmiştir.
SONUÇ: Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
İlk Derece Mahkemesi kararının yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA,
İstek halinde peşin harcın temyiz edene iadesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
04.06.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.