Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2025/7123 K.2025/8539

9. Hukuk Dairesi         2025/7123 E.  ,  2025/8539 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 51. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/4840 E., 2025/1147 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : İstanbul Anadolu 23. İş Mahkemesi
SAYISI : 2018/230 E., 2021/509 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi.
Davalı vekilince temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılması istenilmiş ise de 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369/2 hükmü gereğince duruşma isteğinin miktardan reddi ile incelemenin dosya üzerinden yapılmasına karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin 2011 yılı Ağustos ayında işe başladığını, 01.05.2018 tarihine kadar davalı işverenliğin yerli ve yabancı bayraklı gemilerinde çalıştığını, iş sözleşmesinin haklı ve geçerli bir neden olmadan feshedildiğini, işçilik alacaklarının ödenmediğini ileri sürerek kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, fazla çalışma, ulusal bayram ve genel tatil, yıllık ücretli izin, asgari geçim indirimi ve prim alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin sadece gemi yöneticisi olduğunu, gemilerin maliki, donatanı, işvereni, işleteni olmadığını ve dolayısıyla davaya konu talepler bakımından pasif husumet ehliyeti bulunmadığını, davacının yabancı bayraklı ve Türk Bayraklı gemilerde fasılalı olarak çalıştığını, belirli süreli iş sözleşmeleri kapsamında çalıştığından sözleşmelerin bitimi nedeniyle kendiliğinden feshedildiğini, tazminata hak kazanmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacının gemi adamı olarak adları "YASA" kelimesiyle başlayan birden çok yabancı ve Türk Bayraklı gemide çalıştığı, yabancı bayraklı gemilerde çalıştığı dönemlerde de ücretinin davalı tarafından ödendiği, davalının yabancı bayraklı gemilerin de yönetiminden sorumlu olduğu, davalının davacının yabancı ve Türk Bayraklı gemilerdeki tüm çalışma dönemlerinden sorumlu olduğu, davacının iş sözleşmesinin birden fazla kez yenilendiği ve sefer kaydı içermediği anlaşıldığından taraflar arasında imzalanan sözleşmelerin niteliğinin belirsiz süreli sözleşme olduğu, iş sözleşmesinin tazminata hak kazanılmayacak şekilde sona erdiğinin davalılar tarafından kanıtlanamadığı, fasılalı çalışma dönemlerinin birleştirilmesi gerektiği, davacının kıdem ve ihbar tazminatlarına ayrıca prim, yıllık ücretli izin, fazla çalışma, ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacaklarına hak kazandığı, asgari geçim indirimi alacağının reddi gerektiği gerekçeleriyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve esas yönden kanuna uygun olduğu gerekçesiyle davalının istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davalı vekili temyiz dilekçesinde;
1. Yeterli inceleme ve araştırma yapılmadan karar verildiğini, davanın husumetten reddi gerektiğini, davalının, davacının çalıştığı gemilerin sadece yöneticisi olduğunu, davacının işvereni olmadığını, davacının talep ettiği alacaklardan davalının sorumlu olmadığını,
2. Davacı yabancı bayraklı gemilerde çalışmış olmasına rağmen çalıştığı tüm dönem bakımından 854 sayılı Deniz İş Kanunu (854 sayılı Kanun) hükümlerinin uygulanmasının kanuna ve usule aykırı olduğunu,
3. Davacının iş sözleşmeleri belirli süreli olduğundan kıdem ve ihbar tazminatına hak kazanmadığını,
4. Davacının fazla çalışma, ulusal bayram ve genel tatil, yıllık ücretli izin ve prim alacaklarına hak kazanmadığını, hükme esas alınan hesaplamaların hatalı olduğunu, tüm alacakların reddini gerektiğini ileri sürmüştür.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, dava konusu çalışmalara hangi kanunun uygulanacağı ve talep edilen alacakların hangi kanuna göre belirleneceği noktasındadır.
25.10.2017 tarihinde yürürlüğe giren 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun 5/1-(a) hükmü gereğince iş mahkemeleri, 5953 sayılı Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanun'a tâbi gazeteciler, 854 sayılı Kanun'a tâbi gemiadamları, 22.05.2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanunu'na veya 11.01.2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) İkinci Kısmının Altıncı Bölümünde düzenlenen hizmet sözleşmelerine tâbi işçiler ile işveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlü hukuk uyuşmazlıklarına ilişkin dava ve işlere bakar.
854 sayılı Kanun'un 1. maddesine göre bu Kanun; denizlerde, göllerde ve akarsularda Türk Bayrağını taşıyan ve yüz ve daha yukarı grostonilatoluk gemilerde bir hizmet sözleşmesi ile çalışan gemiadamları ve bunların ... hakkında uygulanır.
Dosya içeriğinde yer alan taraflar arasındaki sözleşmelere göre davacının çalıştığı bir kısım geminin yabancı bayraklı olduğu, bir kısım geminin Türk Bayraklı olduğu anlaşılmaktadır. 854 sayılı Kanun yalnızca Türk Bayraklı gemilerde geçen çalışmalar için uygulanabileceğinden, davacının Türk Bayraklı gemilerde çalıştığı dönemler yönünden 854 sayılı Kanun hükümleri, yabancı bayraklı gemilerde geçen çalışmalar için mülga 818 sayılı Borçlar Kanunu ve 6098 sayılı Kanun hükümleri uygulanmalıdır. Davacının tüm çalışma süreleri yönünden 854 sayılı Kanun hükümleri uygulanarak sonuca gidilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Bozma sebebine göre diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına,
Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,
Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
05.11.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.