Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/14389 K.2025/3687

10. Hukuk Dairesi         2024/14389 E.  ,  2025/3687 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : Konya Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi
Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabul kısmen reddine , dair karar verilmiştir.
Kararın, davacı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince, başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı, fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili özetle; davacının davalı ... yönetimine ait iş yerinde kaloriferci kapıcı olarak, 11.05.2005 ile 26.09.2013 tarihleri arasında kalan dönemde geçen çalışmalarının tespitini, talep ve dava etmiştir.
II. CEVAP
1.Davalı vekili özetle; davacının davalı ... Apartmanı yöneticiliğinde bir süre çalıştığını çalışmalarının Kuruma bildirildiğini, davacının çalıştığı bu dönemde tüm hizmetini apartman yöneticiliğine hasretmediğini, birden fazla apartmanda çalıştığını, haksız ve dayanaksız davanın reddini talep etmiştir.
2.Fer’i müdahil Kurum vekili özetle, eylemli ve gerçek çalışmanın ispat edilmesi gerektiğini beyan ederek, davanın reddini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesince, davacının davalı işyerindeki bir ay içindeki toplam çalışma süresi 4857 sayılı İş Kanuna göre 7,5 a bölünmek suretiyle bir ay içindeki toplam gün sayısı hesaplanmış ve yapılan hesaplamalar neticesinde davacının, 01.10.2005-31.12.2005, 01.01.2006-01.04.2006, 01.10.2006-31.12.2006, 01.01.2007-01.04.2007, 01.10.2007-31.12.2007, 01.01.2008-01.04.2008, 01.10.2008-31.12.2008, 01.01.2009-01.04.2009, 01.10.2009-31.12.2009, 01.01.2010-01.04.2010, 01.10.2010-31.12.2010, 01.01.2011-01.04.2011, 01.10.2011-31.12.2011, 01.01.1012-01.04.2012, 01.10.2012-31.12.2012 tarihleri arasında her bir tarih aralığında sadece 24 gün kısmi süreli, 01.01.2013-08.03.2013 tarihleri arasında davalı işyerinde 18 gün hizmet akdine tabii kısmi süreli çalıştığının tespitine, dair karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde , davacı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından itaraf vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvuruların esastan reddine, dair karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Fer'i müdahil Kurum vekili, Kurum kayıtlarının aksinin aynı nitelikte belgeler ile ispatlanması gerektiğini, hizmet akdine dayalı fiili ve tam zamanlı çalışmasının varlığının ispat edilemediğini beyan etmiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.
Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanun'un 79/10. ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddeleri olup bu tür sigortalı hizmetlerin tespitine ilişkin davaların, kamu düzeniyle ilgili olduğu ve bu nedenle de özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesinin zorunlu ve gerekli bulunduğu açıktır. Bu çerçevede, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde resen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.
Öte yandan, 4857 sayılı Kanun'un 13. maddesinde, işçinin normal haftalık çalışma süresinin, tam süreli iş sözleşmesiyle çalışan emsal işçiye göre önemli ölçüde daha az belirlenmesi durumunda sözleşmenin kısmî süreli iş sözleşmesi olduğu belirtilmiş, 63. maddesinde, genel bakımdan çalışma süresinin haftada en çok 45 saat olduğu, aksi kararlaştırılmamışsa bu sürenin, işyerlerinde haftanın çalışılan günlerine eşit ölçüde bölünerek uygulanacağı açıklanmıştır. 13. madde hükmü, anılan mevzuattaki düzenlemelere egemen olan ilkelerle birlikte ele alındığında, ücretli öğretmenlerin çalışma ilişkilerinde, “tam süreli iş sözleşmesi” olarak nitelendirilmeye olanak verecek iş ilişkisinin bulunmadığı, bunların yukarıda belirtilen 1739 ve 657 sayılı Kanun kapsamında öngörülen ve önceden belirlenen süre içerisinde bir çalışma yükümlülüğünü kabullendikleri ve ders saati karşılığında da ücrete hak kazandıkları belirgindir. Böyle olunca davacının aylık girdiği ders saatleri toplanmalı ve bir gün 7,5 saat kabul edilerek aylık prim gün sayısı belirlenmelidir.
Eldeki davada, davacının kalorifer yaktığı kabul edilmek suretiyle Mahkemece davanın kısmen kabul kısmen reddine dair hüküm tesis edilmiş olup kapıcılık faaliyeti ile ilgili verilen karar eksik inceleme ve araştırmaya dayanmaktadır. Mahkemece yapılması gereken öncelikle, davacının başka bir apartmanda da çalıştığı belirtildiğinden bu apartman da talep konusu dönemde ikamet edenler tanık olarak dinelnilmek suretiyle davalı apartmanda çalışmanın niteliği, kapsamı, süresi sorularak belirlenmeli; davalı apartmana o tarihte komşu olan diğer apartman kapıcıları, yöneticileri, komşu iş yeri sahipleri kapsama alınış tarihleri ve bildirge tarihinde anılan iş yeri çalışanları davalı Kurumdan ve davacıdan sorulmak suretiyle tespit edilerek, bilgi ve görgülerine başvurulmalıdır.
Ayrıca, davacının hangi tarihler arası davalı apartmanda ikamet ettiği belirlenmeli; özel hayat ile çalışma hayatının içe içe olduğu gözetilerek re'sen araştırma ilkesi doğrultusunda davacının kısmi zamanlı çalışma hususu irdelenmeli; bu doğrultuda mahkemece davanın aydınlatılması yükümlülüğü kapsamında davacıdan davalı işveren nezdinde hangi işleri yaptığı, ihtilaf konusu dönem içerisinde davalı apartmanda çalışma şeklinin nasıl olduğu, gün içinde hangi işlerle uğraştığı sorularak taleplerini açıklaması istenmeli, komşu apartman kapıcıları, yöneticilerden, varsa görevi kapsamında alışveriş yaptığı komşu işyeri çalışanları saptanarak bu konuda da dinlenilmeli; davalı apartmanın büyüklüğü, kapasitesi ve yapılan işlere göre davacının davalı işyerinde yaptığı kapıcılık faaliyetini periyodik olarak hangi işler için hangi sıklıkta (saat/gün/ay) yaptığı ve bunun için ne kadar zaman harcadığı araştırılmalı, günde kaç saat hizmet verildiği, haftalık ve aylık çalışma süreleri belirlenmeli, 7,5 saatlik çalışmanın 1 iş gününe karşılık geldiği nazara alınarak, çalışmaya başladığı tarih de tereddütsüz ortaya konularak, uyuşmazlık konusu dönem yönünden hüküm altına alınması gereken aylık çalışma süresi belirlenmelidir.
Bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek, eksik araştırma ve inceleme sonucu yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
VI.KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
İlk Derece Mahkemesi kararının, BOZULMASINA,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
10.03.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.