Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/13528 K.2025/2499

10. Hukuk Dairesi         2024/13528 E.  ,  2025/2499 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : Konya Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/2086 E., 2024/1732 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Aksaray 1. İş Mahkemesi
SAYISI : 2021/259 E., 2022/335 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin davalı iş yerinde işçi olarak 05.09.2017-07.06.2021 tarihleri arasında kesintisiz şekilde çalıştığını, davalı işveren tarafından müvekkilinin 05.09.2017-03.11.2017 tarihleri arasındaki çalışmasının Kuruma bildirilmediğini, Kuruma bildirilmeyen tarihler arasında davalı iş yerinde çalıştığını gösteren ücret bordroları ve iş yeri amiri tarafından imzalanmış onaylı vardiya mesai listelerinin ibraz edildiğini belirterek müvekkilinin davalı iş yerinde 05.09.2017-03.11.2017 tarihleri arasında çalıştığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının müvekkiline ait iş yerinde çalıştığını ancak davacının sigortaya bildirilen bu süreler dışında müvekkiline ait iş yerinde hiçbir çalışmasının bulunmadığını, müvekkilinin faaliyetine uygun usuli işlemleri tam ve zamanında yaptığını, davacının açtığı kıdem tazminatı türünden alacak davasına zemin oluşturmak için eldeki davayı kötü niyetle açtığını, davacının eldeki hizmet tespit davasında iddia ettiği dönemin müvekkili yönünden bir ilgisinin bulunmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesi talep etmiştir.
Fer'i müdahil Kurum vekili davanın reddini savunmuştur.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile
"Davanın kabulü ile
1-) Davacının davalıya ait iş yerinde Kuruma bildirilen hizmetleri dışında 05.09.2017-03.11.2017 tarihleri arasında asgari ücret ile çalıştığının ve hizmetinin tespitine" karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davalı vekili, davanın reddi ile kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.
Fer'i müdahil Kurum vekili, davanın reddi ile kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, hizmet tespitine ilişkindir.
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2.Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçiş hükümlerini içeren geçici 7. maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10. ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.
3.Bu tür davalarda mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli, aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli, bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.
4.İnceleme konusu eldeki davada, davacı 05.09.2017-03.11.2017 tarihleri arasında davalı iş yerinde fiili hizmetinin tespitini talep etmiş olup Mahkemece, yapılan araştırma neticesinde davanın kabulüne karar verilmiş ise de verilen hükmün eksik araştırmaya dayalı olduğu anlaşılmaktadır.
5.Dosyanın incelenmesi neticesinde, davacının 04.11.2017-30.05.2021 tarihleri arasında davalıya ait 1007.... sicil numaralı iş yerinden sigorta bildirimlerinin bulunduğu, dava dilekçesi ekinde yer alan imzasız ücret bordrolarında 2017 yılı Eylül ayında 26 gün, Ekim ayında 25 gün, Kasım ayında 3 gün çalışıldığına dair kayıt bulunduğu, 06.11.2017 tarihli sadakat ve sır saklama taahhütnamesinin davacı tarafından imzalandığı, QNB Finansbank hesap ekstre tablosunda dava dışı....Elektronik Organize İnş. San. Şirketinin göndericisi olduğu ve Eylül ve Ekim maaşı açıklamasıyla davacıya gönderdiği ödemelerin yer aldığı, 2017 Kasım ayı maaş ödemesi açıklamasıyla ise davalı şirket tarafından davacı hesabına havale gönderildiği anlaşılmaktadır.
Bu kapsamda, davacıya ait banka hesabına ilişkin kayıtlarda 2017 yılına ait Eylül ve Ekim ayları arasında dava dışı ... şirketinden ücret ödemesi yapıldığı, yine davalı iş yerinden verilen işe giriş bildirgesi ile aynı tarihi taşıyan 04.11.2017 tarihinde sadakat ve sır saklama taahhütnamesinin imzalandığı hususları dosya kapsamında mevcut olup Mahkemece, ücret ödemesi yapılan iş yerindeki çalışma araştırılmalı, aynı anda hem davalı hem dava dışı iş yerindeki çalışmanın mümkün olup olmadığı araştırılmalı, davacının davalı iş yerinde çalışmasının olup olmadığı hususu şüpheye yer bırakmayacak ve tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle tespit edilerek sonucuna göre karar verilmelidir.
Bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek eksik araştırma ve inceleme sonucu yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle,
1.Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2.İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 20.02.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.