Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2024/1614 K.2025/3676

1. Hukuk Dairesi         2024/1614 E.  ,  2025/3676 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2018/70 E., 2024/55 K.
Taraflar arasında görülen tescil davası sonunda Mahkemece bozmaya uyularak verilen karar; davalılar Hazine, ... ve ... vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı; ... ili, ... ilçesi, .... Mahallesinde bulunan kuzeyi ... ..., güneyi ... ................. ve .............., doğusu ............. ve batısı ......... ... ile çevrili yaklaşık 925 m²’lik taşınmazı 1986 yılında önceki zilyedi ... ...’tan satın aldığını ve o tarihten beri malik sıfatıyla ekip biçtiğini, zilyetlikle kazanım şartlarının oluştuğunu ileri sürerek taşınmazın adına tescilini istemiştir.
II. CEVAP
Davalılar, taşınmazın Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerlerden olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.
III. MAHKEME KARARI
Mahkemenin 03.03.2015 tarihli ve 2013/437 Esas, 2015/52 Karar sayılı sayılı kararıyla; zilyetlikle iktisap koşullarının davacı lehine oluştuğu gerekçesiyle davanın kabulüne, fen bilirkişisinin 25.11.2014 tarihli raporuna ekli krokisinde (A) ile gösterilen 925, 99... 'lik taşınmazın davacı adına tesciline karar verilmiştir.
IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararının süresi içinde davalı Hazine tarafından temyiz edilmesi üzerine, Yargıtay (Kapatılan) 16. Hukuk Dairesince; İstanbul Büyükşehir Belediyesi ile taşınmazın sınırları içinde yer aldığı İlçe Belediyesine husumet yöneltilmediği, taraf teşkili sağlanmadan davanın esasına girilmesinin isabetsiz olduğu, taraf teşkili sağlandıktan sonra deliller toplanarak sonucuna göre bir hüküm kurulması gerektiğinden bahisle karar bozulmuştur.
Mahkemece bozmaya uyularak yapılan yargılama sonunda yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; zilyetlikle iktisap koşullarının davacı lehine oluştuğu gerekçesiyle davanın kabulüne, yargılama sırasında Hazine adına ihdasen tescil edilen 1448 parsel sayılı taşınmazın 14.07.2022 tarihli fen raporuna ekli krokide (A) harfi ile gösterilen 955, 02... 'lik kısmının tapu kaydının iptali ile davacı adına tesciline karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davalı Hazine vekili; verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, dava konusu taşınmazın toprağının niteliğinin belirlenmesi açısından jeolog bilirkişisinden de rapor alınması gerektiğini, eksik inceleme sonucu karar verildiğini, Rumlardan kalan taşınmazın Hazineye ait olduğunu belirterek kararın bozulmasını istemiştir.
Davalı ... vekili; verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, davacı yararına zilyetlikle kazanım şartlarının oluşmadığını, dava konusu taşınmazın bulunduğu yerin öncesinde Rum köyü olup Rumlardan kalan taşınmazların kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle edinilmesinin mümkün olmadığını, son alınan 2023 tarihli bilirkişi raporunda taşınmaz üzerindeki ağaçların yaş aralığının 10-15 olduğunun tespit edildiğini, buna göre ağaçların davanın açıldığı tarihte dikildiğinin ortaya çıktığını, eldeki dosyada bu hususun da araştırılmadığını, yine tanıkların menfaat birliği içinde davacı lehine beyanda bulunduğunu, bir kısım mahalli bilirkişilerin davacıyı daha önce hiç görmediğini beyan ettiklerini, tüm dosya kapsamıyla davacı yararına kazanım koşullarının oluşmadığını belirterek kararın bozulmasını istemiştir.
Davalı ...; verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, davalı ... bakımından öncelikle pasif husumetten davanın reddinin gerektiğini, dava konusu taşınmazın Devletin hüküm ve tasarrufu altında olduğunu, zilyetlikle iktisap edilemeyeceğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Dava, kadastro çalışmaları sırasında tespit harici bırakılıp yargılama sırasında ihdasen Hazine adına tescil edilen taşınmazın tapu kaydının iptali ve tescili istemine ilişkindir.
Dosya içeriği ve toplanan delillerden; 1967 yılında yapılan kadastro çalışmaları sırasında İstanbul ili, ... ilçesi, ..... Mahallesinde bulunan dava konusu taşınmaz bölümünün "çalılık" olarak tescil harici bırakıldığı, 26.11.2018 tarihinde dava konusu taşınmaz bölümünü de kapsayan 1448 parsel sayılı 501.322, 91... miktarlı taşınmazın çalılık vasfıyla ihdasen Hazine adına tescil edildiği anlaşılmaktadır.
Hemen belirtilmelidir ki; Mahkemece kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği için aranan şartların oluştuğu gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmişse de yapılan araştırma ve inceleme hüküm vermeye yeterli bulunmamaktadır.
Şöyle ki; ziraat ve jeodezi mühendisi bilirkişileri bozma sonrası yapılan 17.06.2022 tarihli keşfe katılmadıkları halde Mahkemece keşfe katılmayan bilirkişilere sonradan yetki verilmek suretiyle rapor aldırılmış olması doğru olmadığı gibi fen bilirkişisi tarafından düzenlenen 14.07.2022 tarihli raporda 1940, 1968, 1975, 1987, 19 90... yılı hava fotoğraflarında çekişmeli taşınmazın kullanılmadığı ve boş olduğu belirtildiği halde, ziraat ve jeodezi bilirkişileri tarafından hazırlanan 17.05.2023 tarihli raporda 1968, 1975, 19 82... yılı hava fotoğraflarında çekişmeli taşınmazın sürülerek tarla olarak kullanıldığının belirtilmiş olması karşısında raporlar arasında çelişkinin bulunduğu, diğer yandan taşınmazın kaçak- yitik şahıslardan kalıp kalmadığının araştırılmadığı, komşu parsel kayıtları tüm tedavülleri ile birlikte getirtilip incelenmeden sonuca gidildiği anlaşılmaktadır.
Hal böyle olunca; öncelikle komşu parsel kayıtları ve var ise dayanak kayıtları tedavülleri ile birlikte getirtilmeli, taşınmazın imar durumu ve kaçak-yitik kişilerden kalan taşınmaz olup olmadığı araştırılmalı; Harita Genel Müdürlüğü WEB sitesinin harita sorgulama sayfasına girilerek taşınmazın bulunduğu köyü/mahalleyi kapsayacak şekilde hangi yıllara ait hava fotoğrafı bulunduğu araştırılıp belirlenmek ve (denetimin sağlanması bakımından) ilgili sayfanın çıktısı dosya arasına alınmak suretiyle buradan elde edilen verilere göre dava tarihinden (imar planına alınmışsa imar planına alındığı tarihten) 15-20-25 yıl öncesine ilişkin farklı dönemlerde çekilmiş stereoskopik hava fotoğraflarının en az üç tanesi tarihleri açıkça yazılmak suretiyle Harita Genel Müdürlüğünden, bu fotoğraflardan yararlanılarak üretilmiş memleket haritaları ile en eski ve yeni tarihli uydu fotoğrafları ise ilgili kurumlardan getirtilmelidir.
Bundan sonra, mahallinde elverdiğince yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan şahıslar arasından seçilecek üç kişilik mahalli bilirkişi kurulu, taraf tanıkları, daha önce dosyada görev almamış 3 kişilik ziraat mühendisi bilirkişi kurulu, jeodezi ve fotogrametri uzmanı bilirkişisi ve fen bilirkişisinin katılımıyla yeniden keşif yapılmalı, keşif sırasında dinlenilecek yerel bilirkişi ve tanıklardan çekişmeli taşınmazların öncesi itibariyle kime ait olduğu, kimden kime ne zaman ve ne şekilde intikal ettiği, kim tarafından ne zamandan beri ve hangi tasarruflarla zilyet edildiği, özellikle imar-ihya gerektiren yerlerden olup olmadıkları, böyle yerlerden ise imar-ihyaya konu edilip edilmedikleri ve edilmiş ise imar-ihyalarının hangi tarihte tamamlandığı hususları etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı, dinlenen yerel bilirkişi ve tanık beyanlarının çelişmesi halinde gerektiğinde yüzleştirme yapılmak suretiyle oluşan çelişkilerin giderilmesine çalışılmalıdır.
Ziraat mühendisi bilirkişi kurulundan çekişmeli taşınmaz üzerinde ekonomik amaca uygun zilyetlik bulunup bulunmadığını, ekonomik amaca uygun zilyetlik varsa hangi tarihten beri ve hangi tasarruflar ile sürdürüldüğünü, çekişmeli taşınmazın toprak yapısı ve niteliğini, zirai durumunu, kullanım durumunu ve zilyetlik şekli ve süresini kesin olarak belirleyen, taşınmaz üzerindeki bitki örtüsünü, taşınmazın imar-ihyaya konu olabilecek yerlerden olması halinde imar-ihyaya konu olmaya başladığı ve imar-ihyanın tamamlandığı tarihi bildirir, ekinde taşınmazın değişik yönlerden çekilmiş fotoğrafları ile desteklenmiş ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalıdır.
Jeodezi ve fotogrametri uzmanı bilirkişiden hava fotoğrafları ve uydu fotoğrafları üzerinde inceleme yaptırılarak çekişme konusu taşınmazın sınırları ve önceki ile şimdiki niteliği, arazinin ekonomik amaca uygun olarak tarım arazisi niteliğiyle kullanılıp kullanılmadığı ve kullanımın hangi tarihten itibaren olduğu, imar-ihyanın tamamlanıp tamamlanmadığı, kullanıma ara verilip verilmediği yönünden ve önceki raporlar arasındaki çelişkiyi giderir şekilde rapor hazırlattırılmalıdır.
Fen bilirkişisinden keşfi izlemeye, bilirkişi ve tanık sözlerini denetlemeye elverişli rapor alınmalıdır. Yukarıda değinilen hususlarda toplanan tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken eksik araştırma ve inceleme ile yetinilerek yazılı şekilde karar verilmiş olması isabetsizdir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davalılar Hazine, ... ve ... vekillerinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün 6100 sayılı HMK'nın geçici 3. maddesi yollamasıyla 1086 sayılı HUMK'un 428. maddesi gereğince BOZULMASINA,
Peşin alınan harçların istek halinde temyiz eden davalı Belediyelere iadesine;
Temyiz eden Hazine harçtan muaf bulunduğundan bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,
Dosyanın İstanbul Anadolu 24. Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine,
Kararın tebliğinden itibaren 15 gün içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere,
15.09.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.