Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2023/2584 K.2023/6785

1. Hukuk Dairesi         2023/2584 E.  ,  2023/6785 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2006/9 E., 2008/224 K.
DAVA TARİHİ : 01.01.2006
HÜKÜM : Davanın Açılmamış Sayılmasına
Taraflar arasında görülen kadastro öncesi hukuki nedene dayalı tapu iptali ve tescil davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiştir.
Mahkeme kararı davacı mirasçısı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra, dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı dava dilekçesinde; ... ili ...ilçesi ...beldesinde bulunan ada parsel numarasını bilmediği 200 m2 tarla vasıflı taşınmazı 1984 yılında davalının babası...'ten satın aldığını, o vakitten beri kendi zilyetliğinde olmasına rağmen kadastro çalışmaları sonucunda davalı adına tespit ve tescil edildiğini, taşınmazın Belediyenin imar çalışması sonucunda 120 m2'ye düştüğünü ileri sürerek taşınmazın davalı adına tapu kaydının iptali ile adına tescilini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı yargılama sırasında; davacının, babasından yer satın aldığına dair bilgisi bulunmadığını, taşınmazın babası adına ...Asliye Hukuk Mahkemesinin 1986 tarihli kararıyla tescil edildiğini, kadastro çalışmalarının 2003 yılında yapıldığını, davanın süresinde açılmadığını belirterek reddini savunmuştur.
III. MAHKEME KARARI
Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; 11.09.2008 tarihli duruşmaya davacı tarafın duruşma gününden haberdar olmasına rağmen bizzat gelmediği, mazeret bildirmediği, kendisini temsilen bir vekil de göndermediği gerekçesiyle dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verilmiş, aradan geçen 3 aylık süre sonunda da yenilenmediği gerekçesiyle davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiştir.
IV. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı mirasçısı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davacı mirasçısı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; Mahkemenin davanın açılmamış sayılmasına ilişkin gerekçeli kararının taraflara tebliğ edilmediğini, davacının mirasbırakanı Mustafa'nın yargılama sırasında öldüğünü, mirasçılık belgesinde ismi geçen tüm mirasçıların usulüne uygun şekilde yargılamaya devam etmesi gerekirken davacı mirasçısı ...in duruşmaya gelmemesi nedeniyle davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek Mahkeme kararının bozulmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, kadastro öncesi hukuki nedene dayalı tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
1.4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 606 ve 640 ıncı maddeleri
2.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 55, 59, 114/1-d, 115 ve 150 nci maddeleri.
3. Değerlendirme
1.Kadastro öncesi hukuki nedene dayalı olarak açılan davada, davacı ...'nın yargılama devam ederken öldüğü, bunun üzerine 10, 11 ve 12. celseye davacının oğlu mirasçı ...in katıldığı, dahili davacı ...'nin 13. celseye (11.09.2008) mazeretsiz katılmadığı gerekçesiyle dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verildiği ve akabinde 3 ay boyunca yenilenmediği gerekçesiyle davanın açılmamış sayılmasına hükmedildiği görülmekte ise de, kararın dosya kapsamına, usul ve yasaya uygun bulunduğunu söyleyebilmek mümkün değildir.
2.Taraf koşulu, HMK’nın 114/1-d maddesi gereğince dava şartı olup mahkemelerce re’sen gözetilmelidir (HMK'nın 115/1). Taraf teşkili kamu düzenine ilişkin olduğundan yöntemince taraf teşkili sağlanmadan davada esastan hüküm kurulamaz.
3. Davanın açıldığı sırada mevcut olmasına rağmen yargılama sırasında taraflardan birinin ölümüyle taraf ehliyetinin sona ermesi durumunda HMK’nın 55 inci maddesi uygulama alanı bulur. HMK’nın 55 inci maddesinde “Taraflardan birinin ölümü hâlinde, mirasçılar mirası kabul veya reddetmemişse, bu hususta kanunla belirlenen süreler geçinceye kadar dava ertelenir. Bununla beraber hâkim, gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde, talep üzerine davayı takip için kayyım atanmasına karar verebilir.” hükmünü haiz olup anılan maddenin uygulanabilmesi için dava konusunun ölen tarafın mirasçılarına miras yoluyla intikali mümkün malvarlığına ilişkin olması gerekir. Diğer bir ifadeyle, dava sırasında taraflardan birisi ölürse, istek şahsa bağlı bir hak değilse dava mirasçılar tarafından yürütülür.
4. Miras yoluyla intikali mümkün hakların konusunu oluşturduğu bir davada davacının ölümü hâlinde HMK’nın 55 inci maddesi gereğince Mahkemece, davacının mirasçılarının tamamı tespit edilerek davadan haberdar edilmeleri gerekir. Davacının tek bir mirasçısının bulunması hâlinde bu mirasçı, birden fazla mirasçısının bulunması hâlinde de TMK’nın 640 ıncı maddesi uyarınca terekeye elbirliğiyle malik olmaları sonucu aralarında HMK’nın 59 uncu maddesi gereği mecburi dava arkadaşlığı bulunan mirasçıların tamamı davadan haberdar edilerek mirasbırakanları tarafından açılan davaya devam etme iradesinde olup olmadıkları belirlenmelidir. Bu doğrultuda yapılacak tebligatlar sonrasında mirasçıların terekeyi kabul veya ret etmemiş olmaları hâlinde TMK’nın 606 ncı maddesinde belirlenen üç aylık mirasın reddine dair süre beklenerek mirasçıların tamamının davaya katılımı ile taraf teşkili sağlandıktan sonra yargılamaya devam edilir. Ayrıca gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Mahkemece, davayı takip için kayyım tayin edebilecektir. Ancak her hâlükarda davacının ölümünden sonra yargılamaya devam edilebilmesi için mahkemece mirasçıların tamamının davaya katılımının sağlanması veya terekeye temsilci atanması yoluyla taraf teşkili sağlanarak yargılamaya devam edilip hüküm kurulması gerekir.
5. Hal böyle olunca Mahkemece; davacı ...'nın ölümü ile mirasçılarına davetiye çıkartılıp usulüne uygun şekilde tebliğ yapılarak duruşma günü ve saatinden haberdar edilmesi ve hasıl olacak sonuç dairesinde hüküm kurulması gerekirken, taraf teşkili sağlanıp davacı tarafa hukuki dinlenilme hakkı tanınmadan yukarıda açıklanan usul hükümlerine aykırı olacak şekilde davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir.
V. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davacı mirasçısı ... vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün 6100 sayılı HMK'nın geçici 3 üncü maddesi yollamasıyla 1086 sayılı HUMK'un 428 inci maddesi uyarınca BOZULMASINA,
Peşin yatırılan harcın yatırana iadesine,
Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,
1086 sayılı HUMK'un 440/III-3 üncü maddesi uyarınca karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere,
27.11.2023 tarihinde oybirliği ile karar verildi.