Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2025/4459 K.2025/5173

1. Hukuk Dairesi         2025/4459 E.  ,  2025/5173 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2024/81 E., 2025/67 K.
Mahkemece bozmaya uyularak verilen karar davalı ... vekili, davalı ... vekili ve davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı ...; tapulama sırasında taşlık olarak tespit dışı bırakılan ve dava dilekçesinde mevkii ve sınırları yazılı taşınmaz bölümlerinin imar-ihya, bağışlama ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle adına tescili istemiyle dava açmıştır.
II. CEVAP
Davalı ... vekili; taşınmazın kamu malı niteliğinde meradan açma olduğunu ve davacı yararına mülk edinmeyi sağlayan zilyetlik koşullarının oluşmadığını belirterek davanın reddini savunmuş, TMK’nın 713/6. maddesi uyarınca taşınmazın Hazine adına tescilini talep etmiştir.
III. MAHKEME KARARI
Mahkemenin 07.12.2012 tarih, 2009/22 Esas, 2012/315 Karar sayılı kararıyla; davacı yararına zilyetlik yolu ile mülk edinme koşullarının oluştuğu gerekçesiyle davanın kabulüne, uzman bilirkişi tarafından düzenlenen 25.10.2011 havale tarihli rapor ve eki haritada; (A) harfiyle gösterilen 22.857,20 metrekare bölümün davacı adına tapuya tesciline, (B) harfi ile gösterilen 4.329,06 metrekare ve 24.09.2007 tarihli rapor ve eki haritada (R) harfi ile gösterilen 4.211,42 metrekare taşınmaz bölümlerine yönelik vazgeçme nedeniyle davanın açılmamış sayılmasına, taşınmazın Hazine adına tapuya tesciline yönelik talebin reddine, taşınmaz üzerinde elektrik nakil hatları bulunduğundan davalı ...'ın bu husustaki haklarının saklı tutulmasına karar verilmiştir.
IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Birinci Bozma Kararı
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekilinin temyiz talebi üzerine, Yargıtay (Kapatılan) 16. Hukuk Dairesinin 08.05.2013 tarihli ve 2013/3864 Esas, 2013/5084 Karar sayılı kararıyla; "Çekişmeli taşınmazın çevresindeki taşınmazların 4753 sayılı Kanun uyarınca Toprak Tevzi Komisyonu çalışmaları sonucu tapuya bağlanmış olduğu dikkate alınarak komisyon tarafından dava konusu taşınmaz bölümü hakkında ne gibi bir işlem yapıldığının, yöntemine uygun hava fotoğrafı incelemesi yapılarak taşınmazın niteliğinin ve çekişmeli taşınmaza ilişkin mera tahsisinin bulunup bulunmadığının belirlenmesi ve iktisabı mümkün yerlerden olması halinde imar-ihya ve zilyetlik koşullarının gerçekleşip gerçekleşmediğinin araştırılması" gereğine değinilerek kararın bozulmasına hükmedilmiştir.
B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemece bozma ilamına uyularak 03.03.2016 tarihli, 2013/222 Esas, 2016/40 Karar sayılı hükümle; davacı lehine zilyetlikle mülk edinme koşullarının oluştuğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, çekişmeli taşınmazın jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişisi tarafından hazırlanan 17.11.2015 havale tarihli rapor ve eki haritada (C) harfi ile gösterilen 23.164,29 metrekare yüz ölçümündeki bölümünün davacı ... adına tapuya tesciline karar verilmiştir.
C. İkinci Bozma Kararı
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekilinin temyiz talebi üzerine, Yargıtay (Kapatılan) 16. Hukuk Dairesinin 21.10.2020 tarihli, 2016/16876 Esas, 2020/4509 Karar sayılı kararıyla; yapılan araştırma ve incelemenin yetersiz olduğu belirtilerek dava tarihinden 20, 25 yıl öncesi zaman dilimi içerisinde çekilmiş farklı tarihlere ait en az üç adet stereoskopik hava fotoğrafı, bu hava fotoğrafları kullanılarak üretilmiş memleket haritaları ile temin edilebilen en eski ve yeni tarihli uydu fotoğrafları ve çekişmeli taşınmaza komşu taşınmazların kadastro tutanak ve dayanakları ilgili yerlerden getirtilerek dosyanın ikmal edilmesi, bundan sonra mahallinde elverdiğince yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen ve davada yararı bulunmayan şahıslar arasından seçilecek yerel bilirkişiler ve taraf tanıkları ile üç kişilik ziraat mühendisi bilirkişi kurulu, üç kişilik jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişi kurulu ve fen bilirkişisinin katılımıyla yeniden keşif yapılması, yapılacak keşif sırasında dinlenecek yerel bilirkişi ve taraf tanıklarından çekişmeli taşınmazın geçmişte ne durumda bulunduğu, ilk olarak ne zaman ve nasıl kullanılmaya başlandığı, imar-ihyaya konu edilip edilmediği, imar-ihyaya konu edilmiş ise ihyanın ne zaman başlayıp bitirildiği, kime ait olduğu, kimden nasıl intikal ettiği hususlarının etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılması; komşu taşınmazların dayanak kayıtlarının dava konusu taşınmaz yönünü ne okuduğunun belirlenmesi; bilirkişi ve tanık sözlerinin komşu parsel tutanak ve dayanakları ile denetlenmesi; dinlenen yerel bilirkişi ve tanık beyanlarının çelişmesi halinde gerektiğinde yüzleştirme yapılmak suretiyle çelişkinin giderilmeye çalışılması; ziraat mühendisi bilirkişi kurulundan taşınmazın toprak yapısını ve niteliğini, zirai durumunu, üzerinde sürdürülen zilyetliğin şeklini ve süresini, taşınmaz üzerindeki bitki örtüsünü, taşınmazın imar-ihyaya muhtaç yerlerden olup olmadığını, muhtaç yerlerden ise imar-ihyaya konu olmaya başladığı ve ihyanın tamamlandığı tarihi bildiren ve komşu parsellerle karşılaştırmalı değerlendirmeyi içeren, önceki ziraat bilirkişi raporlarını da irdeler şekilde, taşınmazın değişik yönlerden çekilmiş fotoğraflarının da eklendiği, somut verilere ve bilimsel esaslara dayanan ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınması; jeodezi ve fotogrametri uzmanı bilirkişi kurulundan stereoskopik üç adet hava fotoğrafının stereoskop aletiyle incelenmesi neticesinde taşınmazın sınırlarını ve niteliğini, taşınmazda imar-ihya tamamlanmış ise tamamlandığı tarih ile sürdürülen zilyetliğin başlangıcını, şeklini ve süresini belirtir ve önceki jeodezi ve fotogrametri bilirkişi raporları arasındaki çelişkiyi giderir şekilde rapor düzenlemelerinin istenilmesi; teknik bilirkişiye ise keşfi takibe ve denetlemeye elverişli, dava konusu taşınmazı komşularıyla birlikte gösterir şekilde krokili rapor düzenlettirilmesi, böylelikle zilyetlikle kazanma şartlarının davacı lehine oluşup oluşmadığının kesin olarak belirlenmesi ve bundan sonra tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmesi gereğine değinilerek mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.
D. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin, bozma ilamına uyarak yaptığı yargılama sonunda yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacı yararına zilyetlikle iktisap koşullarının oluştuğu gerekçesiyle davanın kabulü ile 23.06.2021 havale tarihli bilirkişi raporuna ekli krokide (B) harfi ile gösterilen 16.216,76 metrekarelik bölüm ile (C) harfi ile gösterilen 2.877,79 metrekarelik bölümün tarla vasfı ile davacı adına tesciline, aynı raporda (D) harfi ile gösterilen 8.693,42 metrekarelik bölüm yönünden ise davacının mülkiyetinin tespitine karar verilmiştir.
E. Üçüncü Bozma Kararı
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekilinin temyiz talebi üzerine, Dairenin 30.11.2023 tarihli ve 2022/2290 Esas, 2023/6977 Karar sayılı kararıyla; "Mahkemece mahallinde fen bilirkişi marifetiyle yeniden keşif yapılarak 24.01.2011 tarihli rapor ile hükme esas alınan 23.06.2021 tarihli raporun çakıştırılması suretiyle davanın konusu olan ve 24.01.2011 havale tarihli teknik bilirkişi raporunda (A) harfi ile gösterilen taşınmaz bölümünün nereye isabet ettiği tereddütsüz belirlenip iddianın kapsamı ile bağlı kalınmak suretiyle bu taşınmaz bölümü hakkında davanın kabulüne hükmedilmesi" gereğine değinilerek mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.
F. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin, bozma ilamına uyarak yaptığı yargılama sonunda yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; 24.10.2011 havale tarihli teknik bilirkişi raporunda (A) harfi ile gösterilen 22.857,20 metrekare yüz ölçümündeki bölüm yönünden imar-ihyanın tamamlandığı, yasada öngörülen tescil şartlarının oluştuğu, bu alanla sınırlı olmak üzere davanın kabulü gerektiğinin bozma ilamındaki tespit ile sabit olduğu, ancak alınan bilirkişi raporunda belirtildiği gibi davaya konu 22.857,20 metrekare yüz ölçümündeki alanda yargılama sırasında Bitlis Belediye Başkanlığınca 2024 yılında İmar Kanunu'nun 18. maddesi kapsamında uygulama yapıldığı, dava konusu alanın (A8) ve (A10) ile gösterilen bölümünün tescil harici alana, (A3) ile gösterilen bölümünün davalı ... Hazinesi adına tescil edilen 15 21... parsele, ( A4) ile gösterilen bölümünün davalı ... adına tescil edilen 15 21... parsele, (A5), (A6) ve (A9) ile gösterilen alanların imar yoluna, (A1) ile gösterilen bölümünün davalı ... adına tescil edilen 15 21... parsele, (A2) ile gösterilen bölümünün davalı ... adına tescil edilen 15 21... parsele, (A7) ile gösterilen bölümünün davalı ... adına tescil edilen 8 48... parsele isabet ettiği anlaşılmıştır. Tescil harici (A8) ve (A10) harfi ile gösterilen alanlar yönünden davacı adına tescil hükmü kurulmuş, imar uygulaması neticesinde oluşan davalılar Maliye Hazinesi adına kayıtlı 15 21... parsele isabet eden (A3) ile gösterilen alan ve Belediye Başkanlığı adına kayıtlı 15 21... parsele isabet eden (A4) harfi ile gösterilen alan yönünden davalılar adına olan tapu kaydının iptali ile davacı adına tescil hükmü kurulmuş, imar yolunda kalan (A5), (A6) ve (A9) ile gösterilen alanlar yönünden davacının mülkiyetinin tespitine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili, davalı ... vekili ve davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
Davalı ... vekili ve davalı ... vekili temyiz dilekçelerinde özetle; davanın süresinde açılmadığını, hak düşürücü süre yönünden reddinin gerektiği, dava konusu taşınmazın imar-ihya edilerek kültür arazisi haline getirilmediğini, tarımsal toprak işleme metodunun kullanılmasının mümkün olmaması nedeniyle ekili alan üzerinde pulluk tabanı oluşmadığını, tarım arazisi olmadığını belirterek kararın bozulmasını istemişlerdir.
Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; Kadastro Kanunu'nun 16, 17... . maddeleri gereğince dava konusu yol kısmına rastlayan yerin özel mülkiyete konu olamayacağını belirterek kararın bozulmasını istemiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Dava, kadastro sırasında tespit harici bırakılan taşınmazın tescili istemine ilişkindir.
Dosya içeriğinden ve toplanan delilerden; dava konusu bölümün, Bitlis ili, ... ilçesi, ... köyünde 1974 yılında yapılan kadastro çalışmalarında tespit harici bırakıldığı, daha sonra arazinin bir kısmından çevreyolu geçtiği, bir kısmının 2024 yılında yapılan imar uygulaması sonucu yeni oluşan imar parselleri içerisinde kaldığı anlaşılmıştır.
Temyiz olunan nihai kararların bozulması, 6100 sayılı HMK'nın geçici 3/2. maddesinin yollamasıyla, 1086 sayılı HUMK'un uygulanacağı davalar yönünden HUMK'un 428. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.
Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozma kararına uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Ne var ki, 2024 yılında yapılan imar uygulaması sonucunda Bitlis Belediyesi adına tescil edilen 15 21... parsel sayılı taşınmazın niteliğinin "yol" olduğu gözetildiğinde, bu parsel yönünden de "mülkiyetin tespiti" hükmü kurulması gerekirken "Tapu kaydının iptali ile tapuya kayıt ve tesciline" karar verilmesi hatalı ise de anılan hususun düzeltilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, hükmün düzeltilerek onanmasına karar vermek gerekmiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Davalı ... vekili, davalı ... vekili ve davalı ... vekilinin temyiz itirazlarının reddine,
2. Re’sen yapılan inceleme sonucunda, mahkeme kararının hüküm kısmının 3 numaralı bendinin hükümden çıkarılarak yerine 3 numaralı bent olarak, "Teknik bilirkişi ... tarafından düzenlenen 06.01.2025 havale tarihli bilirkişi raporuna ekli krokide Bitlis ili, ... ilçesi ... Mahallesi 15 21... parsel sayılı taşınmazda (A4) harfi ile gösterilen 297,40 m²'lik bölümde 3...6 T.C kimlik numaralı davacı ...'ın MÜLKİYETİNİN TESPİTİNE," cümlesinin yazılması suretiyle kararın DÜZELTİLEREK ONANMASINA,
Peşin alınan harcın istek halinde temyiz eden davalı ... Başkanlığına iadesine,
Dosyanın Bitlis 2. Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine,
Kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere,
19.11.2025 tarihinde oy birliği ile karar verildi.